Αισθητήρες ενημερώνουν για την ασφάλεια και τη διάρκεια ζωής των τροφίμων (video)

Πηγή: ΕΡΤnews.gr (της Μαρίας Νικολαΐδου)

Καθηγητής Νυχάς στο Dnews: Τα τρόφιμα μπορούν να είναι ασφαλή αλλά αυτό έχει κόστος

Πηγή: Dnews.gr (της Βασιλικής Μιχοπούλου)

Ερευνητές του Τμήματος Επιστήμης Τροφίμων & Διατροφής τους Ανθρώπου στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών εκπαιδεύουν αισθητήρες που ελέγχουν τη νοθεία και βελτιώνουν την ασφάλεια των τροφίμων ενθαρρύνοντας την εμπιστοσύνη των καταναλωτών.

Σε ένα snapshot από το μέλλον «έξυπνα» ψυγεία θα διαβάζουν το barcode των τροφίμων που περιέχουν και θα ειδοποιούν τους καταναλωτές με ηχητικό μήνυμα ότι πρέπει να τα καταναλώσουν άμεσα γιατί πλησιάζει η ημερομηνία λήξης τους. Στο παρόν «έξυπνοι» αισθητήρες ποικίλου μεγέθους μπορούν πλέον να σκανάρουν φυτικά ή ζωικά προϊόντα που καταναλώνουμε, όπως το κοτόπουλο ή η σαλάτα ρόκας, και να δίνουν πληροφορίες για την ποιότητα, το μικροβιακό φορτίο, τη διάρκεια ζωής τους, τη σύσταση, τη φρεσκότητα ή την επικινδυνότητά τους.

Ναι, καλά διαβάσατε, δεν πρόκειται για ένα φουτουριστικό πρότζεκτ αλλά για ερευνητικές εφαρμογές που ήδη «τρέχουν» πιλοτικά σε ελληνικές και ξένες βιομηχανίες, σε ελεγκτικούς φορείς αλλά και στο χωράφι περιγράφοντας τη νέα τάση που ονομάζεται Internet of Food, που βρίσκει την καλύτερη έκφρασή της μέσα στο εργαστήριο του καθηγητή Μικροβιολογίας Τροφίμων του Τμήματος Επιστήμης Τροφίμων & Διατροφής τους Ανθρώπου, στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, κ. Γεωργίου-Ιωάννη Νυχά, ο οποίος κατά καιρούς συμπεριλαμβάνεται  σε λίστες με τους πλέον επιδραστικούς επιστήμονες παγκοσμίως.

Το εργαστήριο πρωτοπορεί στον εξαιρετικά ζωτικό τομέα της ασφάλειας των τροφίμων δημιουργώντας σε εργαστηριακή κλίμακα εφαρμογές (apps) με αισθητήρες που λειτουργούν ως φορητοί «ελεγκτές» ποιότητας (όπως π.χ. ένα κινητό τηλέφωνο), στο πλαίσιο του ανταγωνιστικού έργου DiTECT (www.ditect.eu), το οποίο χρηματοδοτείται με 4,1 εκατ. ευρώ από την ΕΕ και συντονίζεται από το εργαστήριο του καθηγητή. Στο έργο συμμετέχουν 21 εταίροι από την Ευρώπη, οι 8 από τους οποίους είναι ελληνικοί φορείς.

«Η κακή διαχείριση των τροφίμων που ξεκινά από το χωράφι και τον στάβλο (food loss) και συνεχίζεται σε όλη την διαδρομή των τροφίμων μέχρι και τον καταναλωτή (food waste) είναι αποτέλεσμα όχι μόνο της κλιματικής αλλαγής αλλά και του τρόπου ζωής μας. Πηγαίνουμε στα σούπερ μάρκετ και αγοράζουμε τρόφιμα που αναγράφουν μια ημερομηνία λήξης, η οποία τοποθετείται από τη βιομηχανία ενδεικτικά για να είναι εκείνη εξασφαλισμένη. Ο κόσμος όμως δεν γνωρίζει ότι είναι ενδεικτική και αυτό δημιουργεί πρόβλημα γιατί πολλά από τα τρόφιμα καταλήγουν στα σκουπίδια εξαιτίας της ληγμένης ημερομηνίας. Υποθέστε ότι έρχονται φίλοι στο σπίτι σας στις δώδεκα παρά πέντε τα μεσάνυχτα και θέλετε να ετοιμάσετε μια μακαρονάδα με μακαρόνια που λήγουν σήμερα. Στις δώδεκα και πέντε που αλλάζει η μέρα τα μακαρόνια θα δείχνουν χθεσινή ημερομηνία. Τι θα κάνετε τότε; Θα τα πετάξετε;», θέτει το ερώτημα ο καθηγητής, η έρευνα στο εργαστήριο του οποίου εστιάζει σε αυτό ακριβώς, στο να μην πετάγονται στα σκουπίδια τρόφιμα που ακόμα μπορούν να καταναλωθούν.

«Εκπαιδεύουμε μέσω αλγορίθμων αισθητήρες για να ελέγχουν τη νοθεία αλλά και γενικά να αποτιμούν την ασφάλεια των τροφίμων, σε πραγματικό χρόνο ενθαρρύνοντας την εμπιστοσύνη του καταναλωτή. Τα τρόφιμα μπορούν να είναι και είναι ασφαλή. Και αυτό κοστίζει και στη βιομηχανία και στον καταναλωτή», συμπληρώνει ο ίδιος φέρνοντας ως παράδειγμα την περίπτωση μιας ελληνικής βιομηχανίας πουλερικών που χρησιμοποιεί τους αισθητήρες και τους αλγορίθμους του εργαστήριου του καθηγητή με μεγάλη επιτυχία. Όπως επισημαίνει ο ίδιος, δεν είναι όλες οι βιομηχανίες έτοιμες να εφαρμόσουν τις τεχνολογίες γιατί στον κλάδο επικρατεί συντηρητισμός. «Η τεχνολογία έρχεται για να διευκολύνει τη ζωή μας. Αν εμείς δεν την θέλουμε η προσπάθεια πέφτει στο κενό. Αυτή τη στιγμή υπάρχουν ψηφιακά εργαλεία που επιτρέπουν σε μια βιομηχανία να κάνει έλεγχο μέσω αισθητήρων σε ολόκληρο τον όγκο της παραγωγής της και όχι δειγματοληπτικά, γρήγορα και χωρίς προβλήματα. Όταν όμως μαθαίνεις να κάνεις κάτι με έναν συγκεκριμένο τρόπο αντιδράς στο καινούργιο».

Φωτογραφίζοντας στιγμιότυπα των τροφίμων

Η αξιολόγηση των τροφίμων επιτυγχάνεται με απλά όργανα ανάλυσης όπως αυτό που φαίνεται σε ένα βίντεο που μου δείχνει ο καθηγητής, το οποίο στηρίζεται στην καταγραφή του φάσματος μέσω αισθητήρων σε δεκαοκτώ (18) διαστάσεις, δηλαδή της ταυτότητας κάθε τροφίμου που είναι μοναδική. Στη συσκευή, που μοιάζει με ζυγαριά τοποθετούνται σπόροι καλαμποκιού οι οποίοι στη συνέχεια σκανάρονται και αναλύονται. Αυτό το αποτύπωμα, δηλαδή το φάσμα (ας πούμε μια φωτογραφία 18 διαστάσεων) περιέχει πληροφορίες που ο χρήστης δεν μπορεί να δει. Τα αποτελέσματα ωστόσο προβάλλονται στον υπολογιστή και η «ανάγνωσή» τους επιτυγχάνεται με την σύγκριση του συγκεκριμένου αποτυπώματος (φάσματος) με άλλα φάσματα που έχει δημιουργήσει η ερευνητική ομάδα και που τα διατηρεί ως μία  βιβλιοθήκη στιγμιοτύπων των τροφίμων. Αυτή η βιβλιοθήκη που πρέπει συνεχώς να ανανεώνεται με νέα στιγμιότυπα/ φάσματα βρίσκεται στο cloud  και επιτρέπει την εξαγωγή συμπερασμάτων για την ποιότητα, την ασφάλεια ή τη νοθεία των τροφίμων.

«Φανταστείτε ένα κομμάτι κρέας που βρίσκεται στα ράφια του σούπερ μάρκετ. Μέσα σε ένα λεπτό μπορεί να δει κάποιος αν το κρέας είναι νοθευμένο π.χ. με άλογο. Το σημαντικό εδώ είναι ότι η ανάλυση είναι μη παρεμβατική, δηλαδή το προϊόν που ελέγχεται δεν πετιέται αλλά μπορεί να χρησιμοποιηθεί. Η ανάλυση μπορεί επίσης να πραγματοποιηθεί και σε ψημένο κρέας». Η διαδικασία λήψης του φάσματος και η εκτίμηση της διάρκειας ζωής του προϊόντος επιτυγχάνεται σε 10-15 min  αντί των 48 ωρών, που απαιτούν οι κλασικές μέθοδοι ανάλυσης, ιδιαίτερα οι μκροβιολογικές. Αυτό είναι σημαντικό κυρίως για τις βιομηχανίες που προωθούν στην αγορά άμεσα τα προϊόντα τους, ιδιαίτερα τα νωπά η τα λεγόμενα «έτοιμα προς κατανάλωση».

Μέχρι στιγμής η ομάδα του εργαστηρίου έχει σκανάρει περίπου 2060 δείγματα από 7 διαφορετικά τρόφιμα επιτυγχάνοντας έναν καθολικό (100% επιτυχία)  διαχωρισμό μεταξύ ομοειδών προϊόντων (π.χ. χοιρινό, μοσχαρίσιο, κοτόπουλο) αλλά και μια κατά 90% διαπίστωση της φρεσκότητάς τους. Ακόμη και σε νοθευμένα είδη (π.χ. ανάμειξη χοιρινού με κοτόπουλο) και σε ελάχιστες ποσότητες διαπιστώνεται η νοθεία.

Usplush
Σύμφωνα με τον καθηγητή Νυχά, ο οποίος συγκαταλέγεται μεταξύ των επιστημονικών συμβούλων για την αξιολόγηση κινδύνου της DG SANCO της ΕΕ και προεδρεύει της ομάδας εργασίας για την ασφάλεια των τροφίμων της Ευρωπαϊκής Τεχνολογικής Πλατφόρμας “Food for Life”, αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει  ακόμη κάποια εφαρμογή για καταναλωτές, αν και δυνητικά μπορεί να λειτουργήσει ένα ψηφιακό εργαλείο που έχει αναπτυχθεί για συγκεκριμένη βιομηχανία πουλερικών στο πλαίσιο του προγράμματος «Ασφάλεια και Ποιότητα Φρέσκων Προϊόντων Πουλερικών» με το ακρωνύμιο QAPP (www.qapp.gr). Ο μελλοντικός στόχος είναι να εγγράφεται ο καταναλωτής στην αντίστοιχη πλατφόρμα της βιομηχανίας για να μπορεί στη συνέχεια με το κινητό του να σκανάρει το προϊόν της σε όποια αγορά το συναντά και να λαμβάνει επί τόπου τις πληροφορίες που επιθυμεί.

«Ο καταναλωτής ναι μεν θα μπορούσε να ωφεληθεί άμεσα από μια τέτοια εφαρμογή, αλλά θα πρέπει να εκπαιδευτεί κατάλληλα, ώστε να διαβάζει σωστά αρκετές ενδείξεις και να μην εξαγάγει λάθος συμπεράσματα. Βέβαια υπάρχουν και άλλα πρακτικά προβλήματα, όπως π.χ. ότι θα πρέπει το ίδιο το σούπερ μάρκετ να χορηγεί άδεια για το σκανάρισμα. Όλα όμως βρίσκονται σε δυναμική κατάσταση», συμπληρώνει ο κ. Νυχάς.

Ένα αντίστοιχο σύστημα διασφάλισης ποιότητας υπάρχει και μπορεί να εφαρμοστεί και από τη βιομηχανία αλιευμάτων μέσω του προγράμματος TraceMyFish, όπου ελέγχεται η ασφάλεια των προϊόντων καθ’ όλη την διαδρομή τους από την αλίευση μέχρι τη βιομηχανία και τον καταναλωτή. Και αυτό το έργο που καταγράφει και αποθηκεύει δεδομένα που παράγονται στα διαφορετικά στάδια της εφοδιαστικής αλυσίδας ψαριών, το οποίο αναπτύσσουν Έλληνες επιστήμονες σε συνεργασία με συναδέλφους τους από πανεπιστήμια της Νορβηγίας και της Ισλανδίας και Δανίας, συντονίζεται από το εργαστήριο του καθηγητή Νυχά.

Πανδημία, πόλεμος, επισιτιστική κρίση και ασφάλεια τροφίμων

Μετά την πανδημία ήρθε ο πόλεμος στην Ουκρανία για να προκαλέσει και να πιέσει ολόκληρο το σύστημα της τροφικής αλυσίδας, αλλά και να προβληματίσει σχετικά με τη διασφάλιση ανθεκτικών συστημάτων τροφίμων. «Ωστόσο, δεν είναι ο πόλεμος το πρόβλημα της επισιτιστικής ανασφάλειας. Ο πόλεμος ήρθε να προστεθεί στην επισιτιστική κρίση που κλιμακώνεται λόγω της κλιματικής αλλαγής. Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι η κλιμακούμενη ένταση και συχνότητα των ακραίων καιρικών φαινομένων που επηρεάζουν ήδη τις καλλιέργειες. Για αυτό και η αντιμετώπιση πρέπει να ξεκινήσει από το χωράφι. Εμείς αυτό κάνουμε. Δεν πάμε μόνο από τη βιομηχανία στον καταναλωτή αλλά έχουμε αρχίσει να μελετάμε τις επιδράσεις του κλίματος στα προϊόντα από το χωράφι προς τη βιομηχανία», σχολιάζει ο καθηγητής Νυχάς.

Για την δημιουργία συστημάτων τροφίμων που είναι ανθεκτικά σε κάθε είδους πιέσεις τύπου απαιτείται μια συλλογική δράση σε ολόκληρη την αγροδιατροφική αλυσίδα, συμπεριλαμβανομένων των υπευθύνων χάραξης πολιτικής. Η ανάπτυξη  ισχυρών αλυσίδων αγροδιατροφής χρειάζεται πιθανώς μια λεπτή ισορροπία μεταξύ των παγκόσμιων πρακτικών προμήθειας τροφίμων και των τοπικών τάσεων.

Σκοπός του ανταγωνιστικού έργου DiTECT (www.ditect.eu) που συντονίζει ο καθηγητής είναι να συμβάλλει στη δημιουργία, σε εθνικό και διεθνές επίπεδο, και σε δύο διαφορετικούς κόσμους (Κίνα και η Ευρώπη), εφοδιαστικών αλυσίδων που θα χαρακτηρίζονται από διαφάνεια και αξιοπιστία, μέσω μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης βασισμένης σε τεχνολογίες αιχμής σε σχέση με την αυθεντικότητα και την ιχνηλασιμότητα των τροφίμων.

Σε ένα σενάριο ενός παγκόσμιου λιμού ο Έλληνας επιστήμονας θεωρεί ότι οι πιο ευάλωτοι είναι ο αναπτυσσόμενος κόσμος. Η Ελλάδα, παρότι, σύμφωνα με τον καθηγητή, έχει ελλειμματική πρωτογενή παραγωγή, δεν θα αντιμετωπίσει τεράστιο πρόβλημα. Στο ερώτημα γιατί ο πρωτογενής μας τομέας παραμένει ελλειμματικός ο κ. Νυχάς είναι σαφής: «Κακή διαχείριση της γης και λάθος κουλτούρα. Ποιος έλληνας γονιός θα ήθελε το παιδί του να γίνει αγρότης; Ένα παιδί που δεν μπαίνει στο πανεπιστήμιο για μας μπορεί να είναι ντροπή, αλλά όχι για τους Δανούς ή τους Άγγλους. Όμως νομίζω ότι αυτό θα αλλάξει πολύ σύντομα. Ήδη έχουν επιστρέψει στην ύπαιθρο πολλοί και θα το ρισκάρουν και άλλοι. Το κακό είναι ότι εμείς εδώ θέλουμε γρήγορα αποτελέσματα με λιγότερο κόπο».

Foodguard: Το νέο πρόγραμμα με στόχο τη μείωση του food waste και της σπατάλης τροφίμων (video)

Πηγή: Η ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ (@naftemporikiGR) 

DiTECT: Διασφάλιση της ποιότητας των τροφίμων μέσω ψηφιακής τεχνολογίας (video)

Συνεργασία ΓΠΑ με φορείς έρευνας και εκπαίδευσης της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας

Πηγή: FoititikaNea.gr

Το ΓΠΑ συνεργάζεται με φορείς έρευνας και εκπαίδευσης της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας σε θέματα ψηφιοποίησης και χρήσης ψηφιακών τεχνολογιών στον αγροδιατροφικό τομέα

Την Τετάρτη 5 Ιουλίου 2023, πραγματοποιήθηκε εκδήλωση στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΓΠΑ), όσον αφορά τη συνεργασία του Πανεπιστημίου με φορείς έρευνας και εκπαίδευσης της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας σε θέματα ψηφιοποίησης και χρήσης ψηφιακών τεχνολογιών στον αγροδιατροφικό τομέα.

Ο Πρύτανης του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Σπυρίδων Κίντζιος, Καθηγητής, ο Αντιπρύτανης Ακαδημαϊκών και Διοικητικών Θεμάτων, Δια Βίου Μάθησης και Εξωστρέφειας κ. Εμμανουήλ Φλεμετάκης, Καθηγητής, ο Αντιπρύτανης Έρευνας, Οικονομικών και Ανάπτυξης, κ. Θωμάς Μπαρτζάνας, Καθηγητής και η Αντιπρύτανης Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου, Διεθνοποίησης και Φοιτητικής Μέριμνας, κ. Ελένη Μήλιου, Καθηγήτρια υποδέχθηκαν τον Υπουργό Γεωργίας και Αγροτικών Υποθέσεων της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας κ. Tang Renjian, τον Πρύτανη του Πανεπιστημίου Shandong της Κίνας κ. Xu Jian Bo μαζί με πολυμελή αντιπροσωπεία αξιωματούχων της Κίνας.

Η εκδήλωση, η οποία πραγματοποιήθηκε σε ανώτατο επίπεδο αξιωματούχων αφορούσε την ανακοίνωση δημιουργίας κοινού Εργαστηρίου Έρευνας (Joint Research Lab) σε θέματα αγροδιατροφής μεταξύ Ελλάδας και Κίνας και τη σύναψη Μνημονίου Συνεργασίας. Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης απηύθυναν χαιρετισμό ο Πρύτανης του ΓΠΑ κ. Σπυρίδων Κίντζιος, η Γενική Γραμματέας του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων κ. Χριστιάνα Καλογήρου, o Πρόεδρος της Εθνικής Αρχής Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ), κ. Περικλής Μήτκας, Καθηγητής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, η Διευθύντρια του Ελληνικού Ιδρύματος Έρευνας και Καινοτομίας (ΕΛ.ΙΔ.Ε.Κ.), κ. Κατερίνα Κουραβέλου, η Διευθύντρια του Συνδέσμου Ελληνικών Βιομηχανιών Τροφίμων (ΣΕΒΤ), κ. Βάσω Παπαδημητρίου, ο Γενικός Διευθυντής της Εθνικής Ένωσης Γεωργικών Συνεταιρισμών (ΕΘΕΑΣ), κ. Μόσχος Κορασίδης και το στέλεχος του Κέντρου Ανάπτυξης Εργασιών Αγροτικού Τομέα του Ομίλου της Τράπεζας Πειραιώς κ. Νίκος Δεδούσης.

Επίσης, στην εκδήλωση παρέστησαν από το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, ο Κοσμήτορας της Σχολής Επιστημών των Ζώων κ. Ιωάννης Οικονομόπουλος, ο Κοσμήτορας της Σχολής Επιστημών Τροφίμων και Διατροφής κ. Ελευθέριος Δροσινός, τα μέλη του Συμβουλίου Διοίκησης του ΓΠΑ κ.κ. Κυριακή Σωτηράκογλου, Πέτρος Ταραντίλης, Παναγιώτης Τριβέλλας και Δημήτριος Τσιτσιγιάννης. Επιπλέον, στην εκδήλωση παρευρέθηκαν η Διευθύντρια Διεθνών Σχέσεων του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων κ. Μαρία Μάρκου, η Πρόεδρος του Κέντρου Πρόληψης Εξαρτήσεων Αργώ και Ειδική Σύμβουλος του Περιφερειάρχη Αττικής για Θέματα Εξαρτήσεων κ. Γεωργία Πίσπα, ο κ. Kωνσταντίνος Χαριτίδης, μέλος του Επιστημονικού Συμβουλίου του Ελληνικού Ιδρύματος Έρευνας και Καινοτομίας (ΕΛ.ΙΔ.Ε.Κ.) και Καθηγητής του Εθνικού Μετσόβιου Πανεπιστημίου, ο Διευθυντής του Τομέα Ανάπτυξης Εργασιών Αγροτικού Τομέα του Ομίλου της Τράπεζας Πειραιώς κ. Αθανάσιος Δεδούσης, καθώς και δημοσιογράφοι εντύπων και ηλεκτρονικών μέσων.

Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης, ο Ομότιμος Καθηγητής του ΓΠΑ και μέλος του Επιστημονικού Συμβουλίου του Ελληνικού Ιδρύματος Έρευνας και Καινοτομίας (ΕΛ.ΙΔ.Ε.Κ.) κ. Γεώργιος-Ιωάννης Νυχάς σε συνεργασία με την κ. Yimin Zhang Καθηγήτρια του College of Food Science and Engineering, του Shandong Agricultural University, παρουσίασαν το Πρόγραμμα Ditect. Έπειτα, ο Πρύτανης του Πανεπιστημίου Shandong της Κίνας κ. Xu Jian Bo ανακοίνωσε την αναγόρευση του κ. Γεωργίου-Ιωάννη Νυχά, Ομότιμου Καθηγητή του ΓΠΑ, σε επισκέπτη Καθηγητή (Visiting Professor) στο Shandong Agricultural University.
Ακολούθησε η υπογραφή Μνημονίου Συνεργασίας σε θέματα ψηφιοποίησης και χρήσης ψηφιακών τεχνολογιών στον αγροδιατροφικό τομέα μεταξύ του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών και του Shandong Agricultural University και ανακοινώθηκε η δημιουργία ενός Κοινού Ερευνητικού Εργαστηρίου με το ίδιο αντικείμενο μεταξύ του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών και του Υπουργείου Γεωργίας και Αγροτικών Υποθέσεων της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας. Η τελετή ολοκληρώθηκε με την ομιλία του Υπουργού Γεωργίας και Αγροτικών Υποθέσεων της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας κ. Tang Renjian.

Οι κ.κ. Αλίκη-Φωτεινή Κυρίτση και Ράνια Χιντιρίδου από το Τμήμα Διεθνών και Δημοσίων Σχέσεων προσέφεραν συμβολικά δώρα στους υψηλούς προσκεκλημένους, καθώς και έντυπο υλικό με πληροφορίες αναφορικά με το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Μετά το πέρας της εκδήλωσης ακολούθησε δεξίωση, όπου οι καλεσμένοι απόλαυσαν ένα εξαιρετικό γεύμα.

Internet of Foods: Το gadget που θα μας επιτρέπει να «διαβάζουμε» τα τρόφιμα

Πηγή: Reporter.gr / Reporter Magazine Δεκεμβρίου
Του Αριστοτέλη Παππά

Το εργαστήριο Μικροβιολογίας & Βιοτεχνολογίας Τροφίμων του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών πρωτοπορεί στον εξαιρετικά ζωτικό τομέα της ασφάλειας και της ποιότητας των τροφίμων, έχοντας δημιουργήσει σε εργαστηριακή κλίμακα και όχι μόνο, μία εφαρμογή ελέγχου ποιότητας, ασφάλειας και νοθείας των τροφίμων.

H εφαρμογή αυτή είναι σε εξέλιξη και ήδη έχει χρησιμοποιηθεί με μεγάλη επιτυχία σε εργοστάσιο προϊόντων που έχουν ως βάση το κοτόπουλο. Επόμενος στόχος είναι να «βλέπουμε» τα αποτελέσματα στα κινητά ή στα tablets των managers και στο κοντινό μέλλον στα κινητά των καταναλωτών.

Η προσέγγιση αυτή ονομάζεται «Internet of Foods» και στηρίζεται στο συνδυασμό μετρήσεων του αποτυπώματος των τροφίμων, που έχουν συντηρηθεί σε πολύ διαφορετικές συνθήκες και συσκευαστεί με κλασσικές και σύγχρονες μεθόδους συσκευασίας, οι οποίες ανακτώνται από αισθητήρες. Αυτές οι μετρήσεις (ή αλλιώς «στιγμιότυπα» – snapshots) της διαφορετικής αλυσίδας της ζωής των τροφίμων, με την συνδρομή της μηχανικής μάθησης, που λειτουργεί ως αποκρυπτογράφος των «στιγμιοτύπων», μάς ενημερώνουν για την ποιότητα / νοθεία και ασφάλεια τους.

Με αυτά τα χιλιάδες δεδομένα δημιουργούνται «βιβλιοθήκες στιγμιοτύπων των τροφίμων» όπου θα μπορούμε να ρίχνουμε κυριολεκτικά «ματιές» στο τρόφιμο και να απαντούμε αν π.χ. το κρέας, ανεξάρτητα αν είναι κοτόπουλο, χοιρινό ή μοσχαρίσιο, ή η σαλάτα έχουν μεγάλο ή μικρό μικροβιακό πληθυσμό στην επιφάνειά τους, αν το κοτόπουλο είναι φρέσκο, αν ο κιμάς που μας πούλησαν για μοσχαρίσιο έχει μέσα χοιρινό, εντόσθια ή… άλογο, πόσο φρέσκια είναι η τσιπούρα, αν η κρέμα του μωρού περιέχει κάτι που δεν πρέπει, αν ο χυμός που αγοράσαμε αντέχει άλλες 2-3 μέρες στο ψυγείο μας ή αν πρέπει να τον πιούμε οπωσδήποτε σήμερα.

Πρόκειται για μια εξαιρετικά διαφορετική ιδέα από την τρέχουσα πρακτική των βιομηχανιών τροφίμων και των ελεγκτικών αρχών, για την υλοποίηση της οποίας απαιτείται η συνέργεια διαφορετικών επιστημονικών πεδίων -εκτός των μικροβιολόγων τροφίμων- όπως μαθηματικών, επιστημόνων τροφίμων και αναλυτών δεδομένων. Για την εν λόγω εφαρμογή ήδη έχει εκδηλωθεί ενδιαφέρον από ελεγκτικούς μηχανισμούς του εξωτερικού, που θέλουν να αξιοποιήσουν τις προσεγγίσεις αυτές στον έλεγχο της νοθείας σε τρόφιμα και ποτά, αλλά και από ελληνικές και διεθνείς εταιρείες τροφίμων.

Μία συσκευή σε μέγεθος «ποντικιού»

Μιλώντας στο Reporter Magazine, o κ. Γεώργιος – Ιωάννης Νυχάς, καθηγητής Μικροβιολογίας Τροφίμων στο Τμήμα Επιστήμης Τροφίμων & Διατροφής του Ανθρώπου του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών, δηλώνει πως πιστεύει ακράδαντα ότι παρόμοιες προσεγγίσεις/λύσεις θα οδηγήσουν στη μείωση της απώλειας των τροφίμων σε όλα τα στάδια της εφοδιαστικής αλυσίδας και θα έχουν ως αποτέλεσμα να ελεγχθεί η νοθεία, αλλά και γενικά να βελτιωθούν η ασφάλεια του τροφίμου και η εμπιστοσύνη του καταναλωτή.

Οι εμπνευστές του Internet of Foods πιστεύουν ότι από το εγχείρημα που «παλεύουν» να υλοποιήσουν, θα ωφεληθεί έμμεσα ο καταναλωτής αν το υιοθετήσει η βιομηχανία τροφίμων και οι ΕΦΕΤ διαφόρων κρατών, αλλά φυσικά και η ίδια η βιομηχανία τροφίμων που θα αξιολογεί μέσα σε λίγα λεπτά τη διάρκεια ζωής των προϊόντων της και την ποιότητά τους προτού τα βγάλει στα ράφια ή στο εμπόριο.

Ο καταναλωτής ναι μεν θα μπορούσε να ωφεληθεί άμεσα από την συσκευή αυτή, αλλά θα έπρεπε και να εκπαιδευτεί κατάλληλα, ώστε να διαβάζει σωστά αρκετές ενδείξεις και να μην εξάγει λάθος συμπεράσματα. Θα μπορεί όμως να βλέπει π.χ. πόσο φρέσκο είναι ένα είδος.

Αλγόριθμοι, που έχουν «εκπαιδευθεί» από τους αισθητήρες της συσκευής, βοηθούν ώστε αυτή να «κοιτάζει» ένα προϊόν και με ένα απλό σκανάρισμα να μάς ενημερώνει για την ποιότητα και την ασφάλειά του. Αυτό είναι κάτι χρήσιμο όχι μόνον για τον καταναλωτή, αλλά κυρίως για τη βιομηχανία τροφίμων, που δε θέλει να περιμένει 48 ώρες για να ελεγχθεί ένα τρόφιμο μικροβιολογικά επειδή… ο χρόνος είναι χρήμα και παράλληλα το τρόφιμο αλλοιώνεται. Η ιδέα τελειοποιείται σταδιακά με τους υπάρχοντες αισθητήρες, που διαθέτει το εργαστήριο του κ. Νυχά στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο, ωστόσο ήδη δίνει την απάντηση σε λίγα μόλις λεπτά.

Όπως εξηγεί ο κ. Νυχάς, «βασική έγνοια μας τώρα είναι μέσω ενός όγκου δεδομένων να “αποκρυπτογραφήσουμε” εκείνο το φάσμα (φασματογραφικά δεδομένα) του αποτυπώματος που λαμβάνουμε από τους αισθητήρες και να τους μικρύνουμε ώστε η συσκευή να είναι ελαφριά και φορητή, π.χ. σαν το ποντίκι του υπολογιστή. Όντας φορητοί θα μπορούν να αξιοποιηθούν στη γραμμή παραγωγής της βιομηχανίας τροφίμων και να κερδίζεται χρόνος και ποιότητα, αντί να έχει η εκάστοτε βιομηχανία ένα μεγάλο μηχανισμό που θα ελέγχει σε μια γωνιά όλα τα προϊόντα. Η πρώτη τέτοια συσκευή, που φτιάχτηκε περίπου έναν αιώνα πριν, δεν είχε καθόλου δεδομένα και ήταν στο μέγεθος… δωματίου. Όπως όμως οι πρώτοι υπολογιστές καταλάμβαναν μισό γήπεδο και κατέληξαν να χωράνε σε tablet, έτσι και η συσκευή όλο και μικραίνει και ταυτόχρονα εμπλουτίζεται συνεχώς με περισσότερα δεδομένα, που της προσφέρουν μεγάλη ακρίβεια π.χ. στην “ανάγνωση” ενός μικροβίου στο τρόφιμο».

«Η ομάδα του εργαστηρίου (ΕΜΒΤ) του Γεωπονικού Πανεπιστημίου της Αθήνας πρόσφατα ανακοίνωσε το δακτυλικό αποτύπωμα περίπου 2.060 δειγμάτων από διαφορετικά τρόφιμα, όπως κρέατα (μοσχαρίσιο, χοιρινό, κοτόπουλο), δύο είδη ψαριών, ρόκα, σπανάκι, ανανά και παιδικές κρέμες. Η εφαρμογή της μηχανικής μάθησης στην ανάλυση των δακτυλικών αυτών αποτυπωμάτων υπήρξε καθοριστική αφού επετεύχθη ένας καθολικός, με 100% επιτυχία, διαχωρισμός των τροφίμων μεταξύ ομοειδών προϊόντων (π.χ. χοιρινό, μοσχαρίσιο, κοτόπουλο ή σπανάκι ρόκα) αλλά και διότι η πρόβλεψη της φρεσκότητας ήταν πάνω από 90% μέσα σε 5-10 λεπτά» σημειώνει ο κ. Νυχάς, κάτι που σύμφωνα με τον ίδιο αρχικά χρειαζόταν 24 ή ακόμη και 48 ώρες.

Επίσης είναι σημαντικά αποτελεσματικοί οι αισθητήρες όχι μόνο στο μικροβιακό φορτίο, αλλά και στην νοθεία και τις προσμίξεις. Θα μπορούσε μελλοντικά να ελέγχει και τα συντηρητικά, αλλά αυτό θα απαιτούσε επιπλέον φασματογράφηση πολλών παραμέτρων.

DiTECT: Ένα ευρω-κινεζικό «εργαλείο» για τον έλεγχο της ποιότητας των τροφίμων

Ο σύγχρονος αγροδιατροφικός τομέας καλείται να διαχειριστεί πολλαπλές προκλήσεις και να λειτουργήσει ικανοποιώντας φαινομενικά αντιφατικές προσδοκίες, στο πλαίσιο μεγάλων πρόσφατων τεχνολογικών εξελίξεων, με ιδιαίτερη συνάφεια και σημασία για την Ευρωπαϊκή Ένωση και την Κίνα. Δεδομένου ότι ο αγροδιατροφικός τομέας είναι ο πιο αδύναμος κρίκος της εφοδιαστικής αλυσίδας τροφίμων και στις δύο περιοχές, σκοπός του έργου DiTECT είναι να παρέχει ποσοτικά δεδομένα για την αποτελεσματική ανίχνευση, αξιολόγηση και μείωση βιολογικών κινδύνων, χημικών κινδύνων και περιβαλλοντικών επιμολυντών, χρησιμοποιώντας τις πλέον πρόσφατες εξελίξεις στις τεχνολογίες λογισμικού και υψηλής απόδοσης, ταχέων, μη παρεμβατικών μεθόδων αισθητήρων.

Το ανταγωνιστικό έργο DiTECT (www.ditect.eu) οραματίζεται να συμβάλλει στη δημιουργία, σε εθνικό και διεθνές επίπεδο, εφοδιαστικών αλυσίδων που θα χαρακτηρίζονται από διαφάνεια και αξιοπιστία, μέσω μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης βασισμένης σε τεχνολογίες αιχμής σε σχέση με την αυθεντικότητα και την ιχνηλασιμότητα των τροφίμων. Το έργο συντονίζεται από τον καθ. Νυχά, χρηματοδοτείται με 4,1 εκατ. ευρώ από την ΕΕ, ενώ συμμετέχουν 21 εταίροι από την Ευρώπη εκ των οποίων 8 ελληνικοί φορείς, εκτός του ΓΠΑ, το ΑΠΘ, ΙΤΑΠ-ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ, ΓΙΩΤΗΣ ΑΕ, ΚΟΤΙΝΟ ΑΕΒΕ, WINGS-ICT, Α. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ και ΣΙΑ, ΤhetaMetrisis S.A., CENTAUR Technologies και 12 φορείς από την Κίνα.

Η καινοτομία του έργου DiTECT εντοπίζεται στο σχεδιασμό και στην υιοθέτηση μιας διεπιστημονικής προσέγγισης βασιζόμενης σε ένα πολύπλευρο «εργαλείο» παρακολούθησης. Το «εργαλείο» αυτό αναμένεται να εφαρμοστεί για τον έλεγχο κρίσιμων παραμέτρων ποιότητας και επίδοσης, από τον αγρό στην αλυσίδα επεξεργασία και διανομής, συνιστώντας ένα βασικό στοιχείο στη λήψη αποφάσεων και στα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης σε σχέση με την ασφάλεια και την ποιότητα των τροφίμων.

Το μακροπρόθεσμο ερευνητικό όραμα του έργου είναι ο συνδυασμός καινοτόμων αναλυτικών τεχνολογιών, αναδυόμενων προσεγγίσεων ανίχνευσης και νέων υπολογιστικών τεχνολογιών σε ένα «ανοιχτό» και κοινόχρηστο αποθετήριο γνώσης. Σε αυτό το πλαίσιο, νέες εφαρμογές θα καταστούν δυνατές, όπως η πρόβλεψη της ασφάλειας και ποιότητας ευαλλοίωτων τροφίμων, κατά μήκος της εφοδιαστικής αλυσίδας και ανεξάρτητα από γεωγραφικούς περιορισμούς και συνθήκες συντήρησης.

Τέλος, η προβλεπόμενη συνεργασία μεταξύ επιχειρήσεων τροφίμων και ερευνητικών εταίρων σε ΕΕ και Κίνα θα ενισχύσει την εμπιστοσύνη των καταναλωτών σχετικά με την ασφάλεια των διακινούμενων μεταξύ των δύο περιοχών τροφίμων.

Το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο συντονίζει το ευρω-κινεζικό ερευνητικό έργο DiTECT

Πηγή: euro2day.gr

Το έργο επιλέχθηκε για χρηματοδότηση μεταξύ 29 προτάσεων, στο πλαίσιο σχετικής προκήρυξης του προγράμματος «Ορίζων 2020» μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Κίνας. Το project έχει συνολικό προϋπολογισμό 4.098 εκατ. ευρώ.

Το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών ανακοίνωσε ότι συντονίζει το νέο ευρωπαϊκό έργο «Ψηφιακές τεχνολογίες ως μέσα συνεχούς μετασχηματισμού των συστημάτων διαχείρισης της ασφάλειας των τροφίμων (DiTECT ή DIgital TEChnologies as an enabler for a conTinuous transformation of food safety management system).

To DiTECT είναι ένα έργο που επιλέχθηκε για χρηματοδότηση μεταξύ 29 προτάσεων, στο πλαίσιο σχετικής προκήρυξης του προγράμματος «Ορίζων 2020» μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) και Κίνας. Το έργο έχει συνολικό προϋπολογισμό 4.098 εκατ. ευρώ.

Συμμετέχουν 21 εταίροι από την ΕΕ και 12 από την Κίνα, που θα ενώσουν τις προσπάθειές τους με στόχο την εφαρμογή νέων ψηφιακών μεθόδων για την καταγραφή και τον έλεγχο των περιβαλλοντικών ρύπων, καθώς επίσης των χημικών και βιολογικών κινδύνων.

Τρία εργαστήρια του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών – το Εργαστήριο Μικροβιολογίας & Βιοτεχνολογίας Τροφίμων (καθ. Γ.-Ι. Νυχάς, συντονιστής συνολικά του έργου), το Εργαστήριο Γεωργικής Μηχανολογίας (αν. καθ. Σ. Φουντάς) και το Εργαστήριο Γεωργικών Κατασκευών (αν. καθ. Θ. Μπαρτζάνας) – συνεργάζονται για να επιτευχθεί το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα στο συγκεκριμένο έργο και ειδικότερα στο αναδυόμενο πεδίο του «διαδικτύου των πραγμάτων/διαδικτύου των τροφίμων» («internet of things / internet of foods»).